Search

UNG THƯ CỔ TỬ CUNG


Ung thư cổ tử cung là loại ung thư phổ biến thứ tư ở phụ nữ với khoảng 570 ngàn ca mới trên toàn thế giới trong năm 2018, chiếm tỉ lệ 6,6% trong số các loại ung thư ở phụ nữ. Đáng lưu ý là đến khoảng 90% trên tổng số ca tử vong bởi loại ung thư này là từ các nước có thu nhập thấp và trung bình [1]. Hãy cùng tìm hiểu thêm thông tin về căn bệnh này.


Ung thư cổ tử cung là gì? [2][3][5]


Ung thư là căn bệnh xuất hiện khi các tế bào trong cơ thể phát triển ngoài tầm kiểm soát.


Tên của loại ung thư luôn luôn được đặt theo phần cơ thể nơi bắt nguồn bệnh, ngay cả khi ung thư đã di căn đến các bộ phận cơ thể khác. Khi ung thư khởi nguồn ở cổ tử cung thì được gọi là ung thư cổ tử cung.


Cổ tử cung là phần hẹp, nằm dưới cùng của tử cung, nối liền âm đạo với phần trên của tử cung. Ung thư cổ tử cung cùng với ung thư buồng trứng, tử cung, âm đạo và âm hộ là năm loại ung thư phụ khoa phổ biến nhất ở phụ nữ (loại thứ sáu là ung thư vòi trứng rất hiếm gặp).


Trong các loại ung thư phụ khoa, ung thư cổ tử cung là loại dễ ngăn ngừa nhất nếu được thăm khám sàng lọc và kiểm tra định kì. Đây cũng là loại ung thư có khả năng chữa trị cao khi phát hiện và điều trị sớm.


Ung thư cổ tử cung có thể ảnh hưởng tới bất kì phụ nữ nào đã có quan hệ tình dục. Gần như tất cả các trường hợp ung thư cổ tử cung đều bắt nguồn từ việc lây nhiễm Human papillomavirus (HPV), loại virus lây chủ yếu qua đường tình dục. Ung thư cổ tử cung cũng hay gặp hơn ở những phụ nữ hút thuốc, nhiễm HIV/AIDS, dinh dưỡng kém và những người không thường xuyên làm xét nghiệm Pap.


Dấu hiệu và triệu chứng bệnh [2][3]


Khi bị nhiễm HPV, hầu hết các trường hợp không có triệu chứng và tự khỏi mà không cần chữa trong vòng vài tháng sau khi nhiễm bệnh, và tới khoảng 90% trường hợp là khỏi hoàn toàn trong vòng 2 năm. Tuy nhiên, nếu liên tục bị nhiễm một số chủng HPV (hay gặp là loại 16 và 18) thì có thể dẫn đến các thương tổn tiền ung thư. Nếu không được chữa trị, sau nhiều năm các thương tổn này có thể tiến triển thành ung thư cổ tử cung.


Giai đoạn đầu của ung thư cổ tử cung thường không có dấu hiệu hay triệu chứng. Khi bệnh đã tiến triển tới giai đoạn nặng thì có thể gây ra các triệu chứng sau:


  • Chảy máu bất thường giữa chu kỳ kinh hoặc sau khi quan hệ tình dục

  • Đau lưng, chân hay vùng chậu

  • Mệt mỏi, sụt cân hay chán ăn

  • Khó chịu vùng âm đạo hoặc tiết dịch có mùi

  • Một chân bị sưng

Có cách nào phát hiện bệnh sớm? [1][2][3][4]


Có hai loại xét nghiệm có thể giúp ngăn ngừa ung thư cổ tử cung hoặc phát hiện bệnh sớm đang được sử dụng tại Hoa Kỳ:


  • Xét nghiệm Pap: giúp phát hiện các loại tiền ung thư, các biến đổi tế bào ở cổ tử cung có thể chữa trị, dó đó ngăn ngừa tiến triển thành ung thư cổ tử cung. Loại xét nghiệm này cũng giúp phát hiện ung thư cổ tử cung sớm, khi trị liệu đạt hiệu quả cao nhất. Tại Hoa Kỳ, xét nghiệm Pap được khuyến cáo cho phụ nữ trong độ tuổi từ 21 đến 65. Lưu ý là xét nghiệm này chỉ giúp sàng lọc ung thư cổ tử cung mà không sàng lọc các loại ung thư phụ khoa khác.

  • Xét nghiệm HPV: giúp phát hiện HPV – loại virus gây biến đổi tế bào tiền ung thư và ung thư cổ tử cung.

Ngoài hai phương pháp sàng lọc trên, Tổ chức y tế thế giới cũng đề nghị sử dụng phương pháp quan sát bằng mắt thường với dung dịch acid acetic. Phương pháp này hiện được sử dụng để chẩn đoán sàng lọc tại tuyến xã của Việt Nam.


Ở những nước phát triển, các chương trình y tế tạo điều kiện cho phụ nữ được thăm khám sàng lọc, giúp hầu hết các thương tổn tiền ung thư được phát hiện ở những giai đoạn dễ dàng điều trị. Việc chữa trị sớm giúp ngăn ngừa tới 80% số ca ung thư cổ tử cung ở các quốc gia này.


Ở những nước đang phát triển, phụ nữ ít có cơ hội tiếp cận với các phương pháp sàng lọc, do đó bệnh thường không được phát hiện cho đến khi đã tiến triển nặng và bắt đầu gây ra triệu chứng. Thêm vào đó, hiệu quả điều trị bệnh ở giai đoạn cuối thường không cao, gây tỉ lệ tử vong cao ở các quốc gia này.


Lịch khám sàng lọc ung thư cổ tử cung cho phụ nữ [5]


Hiệp hội ung thư Hoa Kỳ khuyến cáo lịch khám như sau:


  • Xét nghiệm ung thư cổ tử cung nên bắt đầu từ 21 tuổi.

  • Phụ nữ dưới 21 tuổi không nên làm xét nghiệm.

  • Phụ nữ 21-29 tuổi: nên làm xét nghiệm Pap mỗi 3 năm. Không nên làm xét nghiệm HPV trong nhóm tuổi này trừ khi có kết quả Pap bất thường.

  • Phụ nữ 30-65 tuổi: nên làm xét nghiệm Pap kết hợp HPV mỗi 5 năm. Việc làm kết hợp 2 loại xét nghiệm này được đánh giá cao hơn, tuy nhiên bệnh nhân cũng có thể chỉ làm xét nghiệm Pap mỗi 3 năm.

  • Phụ nữ trên 65 tuổi có kết quả xét nghiệm cổ tử cung bình thường trong vòng 10 năm qua không cần phải xét nghiệm nữa.

  • Đối với những phụ nữ đã có tiền sử bị tiền ung thư cổ tử cung nghiêm trọng thì nên tiếp tục xét nghiệm ít nhất trong vòng 20 năm kể từ khi được chẩn đoán, thậm chí khi qua tuổi 65.

  • Phụ nữ đã phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn tử cung và cổ tử cung không vì ung thư cổ tử cung và không có tiền sử ung thư cổ tử cung hoặc tiền ung thư thì không cần xét nghiệm.

  • Phụ nữ đã tiêm vaccine HPV vẫn nên tiếp tục khám sàng lọc theo nhóm tuổi của mình.


Một số phụ nữ vì tiền sử bệnh của bản thân có thể cần phải làm xét nghiệm thường xuyên hơn người khác.



DS. Lê Võ Hoàng Yến

Chỉnh sửa: DS. Phạm Trần Đan Thi

Hình ảnh: Phạm Hoài Phương Lan-ĐH Hutech

Tài liệu tham khảo

  1. Cervical cancer, World health organization, https://www.who.int/cancer/prevention/diagnosis-screening/cervical-cancer/en/

  2. Human papillomavirus (HPV) and cervical cancer, World health organization, https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/human-papillomavirus-(hpv)-and-cervical-cancer

  3. Inside knowledge cervical cancer fact sheet, CDC, Dec 2016, https://www.cdc.gov/cancer/cervical/pdf/cervical_facts.pdf

  4. Tổn thương tiền ung thư cổ tử cung, Vụ sức khỏe bà mẹ trẻ em – Bộ y tế, http://mch.moh.gov.vn/bai-viet/lam-me-an-toan/TON-THUONG-TIEN-UNG-THU-CO-TU-CUNG–843.html

  5. Cancer facts for women, American cancer society, 30 May 2018, https://www.cancer.org/healthy/find-cancer-early/womens-health/cancer-facts-for-women.html

Vietnam Social Health Revolution

Why We are doing Healthcare book?

VSHR created this  Healthcare book project to provide the right health education to Vietnamese people so they can take care of themselves, their family and also other people into the community

 

Read More

 

Join My Mailing List
  • Facebook Social Icon
  • LinkedIn Social Icon

All Copyright @ is resolved by Vietnam Social Health Revolution