Search

NIỀNG RĂNG

1, CHỈNH NHA LÀ GÌ?

Chỉnh nha (Niềng răng) là điều trị nhằm sửa chữa các vấn đề về sự sai lệch vị trí, tư thế của răng và hàm. [1]

2, CHỈNH NHA CÓ ĐƠN THUẦN CHỈ LÀ 1 DỊCH VỤ THẨM MỸ KHÔNG HAY BẢN CHẤT LÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH?

Chỉnh nha có ý nghĩa lớn hơn là chỉ cung cấp vẻ đẹp. Đây là điều trị có lợi ích kép. Sau khi niềng răng, hình thức đẹp hơn là kết quả rõ ràng nhất nhưng đó chỉ là tác dụng phụ thú vị của việc điều trị này. Việc răng và hàm đã về đúng vị trí nghĩa là chức năng (cắn, nhai, nói) cũng được tăng cường. Đó mới là mục tiêu của các bác sĩ chỉnh nha. [2]

Một nụ cười đẹp là biểu hiện bề ngoài của sức khỏe răng miệng tốt và góp phần tăng khả năng đạt được sức khỏe toàn thân tốt. [2]

3, NẾU RĂNG CỬA ĐỀU THÌ BẠN CÓ CẦN CHỈNH NHA KHÔNG?

Vẻ bề ngoài có thể đánh lừa chúng ta

Mọi thứ không phải lúc nào cũng giống như vẻ bề ngoài của nó. Chúng ta đều biết có những người trông bên ngoài khỏe mạnh nhưng thực sự lại đang vật lộn với 1 căn bệnh mạn tính. Tương tự như vậy, mặc dù bạn có thể có các răng trước đều, nhưng có thể lại có vấn đề về sự ăn khớp của tất cả các răng với nhau – đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp tới chức năng của bộ răng và vì thế, không tốt cho sức khỏe răng miệng của bạn. [3]


Khớp cắn không chuẩn



Bây giờ bạn hãy nghĩ về các cái bánh răng trong máy mọc nhé. Các răng trên bánh răng của bạn đúng ra phải đặc biệt ăn khớp nhau để cả bộ máy hoạt động và thực hiện được nhiệm vụ. Nếu các bánh răng không khớp nhau theo đúng thiết kế, chúng sẽ không thể làm việc được. Răng của chúng ta cũng như vậy. Răng trên và răng dưới cần phải khớp với răng đôi diện. Nếu ăn khớp không chuẩn, chuyển động cắn sẽ không đúng kể cả khi răng trước được sắp xếp đều. Điều này làm tăng khả năng bộc lộ các nguy cơ tiềm tàng thành biểu hiện bệnh. [3]

Như vậy, 1 khớp cắn khỏe mạnh phải được tạo nên từ tất cả các răng chứ không chỉ từ vài chiếc răng cửa mọi người nhìn thấy khi bạn cười. Bạn cần gặp bác sĩ chỉnh nha để kiểm tra khớp cắn của mình và con trẻ nhé. [3]

4, NHỮNG DẤU HIỆU NÀO GỢI Ý BẠN CẦN SỰ TƯ VẤN CỦA BÁC SĨ CHỈNH NHA?

Nếu bạn có bắt cứ băn khoăn nào hay nhận ra bất kì 1 dấu hiệu nào ở con trẻ hoặc ở chính bản thân bạn, thì đã đến lúc bạn cần được khám bởi một bác sĩ chỉnh nha: [1], [4]

- Bạn muốn 1 nụ cười đẹp để tự tin, thoải mái khi cười - Răng chen chúc, lạc chỗ


- Răng hô


- Răng bị mòn, mẻ


- Răng cửa hàm dưới chìa ra trước (khớp cắn ngược) hoặc đối đầu (khớp cắn đối đầu) so với răng cửa hàm trên



- Răng hàm dưới ở ngoài hơn so với răng hàm trên (khớp cắn chéo)


- Răng 2 hàm khớp nhau không bình thường hoặc không chạm nhau - Trẻ mất răng sữa sớm hoặc còn răng sữa khi đã qua tuổi thay răng - Các vấn đề về xương hàm như hàm lệch, hàm nhô ra trước, hàm lùi ra sau hay có nghe thấy tiếng lục cục khi ăn nhai. - Mặt lệch: không cân xứng 2 bên hoặc không cân đối theo chiều trên dưới


- Môi trên môi dưới không thể chạm nhau 1 cách thoải mái - Tổn thương lợi, môi má do răng cắn vào - Phát âm, nhai khó khăn - Hơi thở có mùi khó chịu - Các tật xấu như mút ngón tay, nghiến răng

5, ĐỘ TUỔI PHÙ HỢP NHẤT MÀ BỐ MẸ CẦN ĐƯA TRẺ ĐẾN KHÁM BỞI 1 BÁC SĨ CHỈNH NHA?

Theo khuyến cáo của Hiệp hội Bác sĩ chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO), bố mẹ nên đưa trẻ đến khám bởi 1 bác sĩ chỉnh nha lần đầu tiên trước 7 tuổi hoặc sớm hơn nếu bố mẹ nhận ra bất kì vấn đề khớp cắn nào. Vì sao chúng ta nên nhớ cột mốc 7 tuổi? Vì khi đó, trẻ đã có vài răng vĩnh viễn, đủ để bác sĩ chỉnh nha có thể đánh giá sự phát triển của răng và hàm. Sau lần khám đầu tiên này, kết quả có thể đi theo 3 chiều hướng như sau: -Chưa có điều trị nào cần thiết -Trẻ có thể cần chỉnh nha trong tương lai nên cần tái khám định kì trong giai đoạn mặt và hàm tiếp tục phát triển -Đã phát hiện vấn đề, cần điều trị sớm

Các vấn đề mà bác sĩ chỉnh nha có thể chỉ định điều trị trong khi 1 đứa trẻ vẫn còn răng sữa bao gồm: -Khớp cắn ngược – răng cửa dưới ở phía trước răng cửa trên -Khớp cắn chéo – khi răng hàm dưới ở ngoài hơn so với răng hàm trên -Răng chen chúc nhiều -Khe thưa rõ -Thừa hoặc thiếu răng -Các răng ăn khớp bất thường hoặc không chạm nhau -Mút ngón tay Một vài vấn đề trong số này là do di truyền, trong khi những vấn đề khác là hậu quả của các tai nạn, các bệnh răng miệng hoặc kiểu nuốt bất thường. [10]

6, CHỈNH NHA SỚM Ở TRẺ CÓ LỢI ÍCH GÌ?

Chỉnh nha sớm ở trẻ hay còn được gọi là điều trị phòng ngừa là chỉnh nha khi vẫn còn răng sữa. Mặc dù có nhiều vấn đề mà các bác sĩ chỉnh nha đều cho rằng phương án điều trị tốt nhất nên bắt đầu sau khi tất cả các răng vĩnh viễn đã mọc, chỉnh nha sớm trên 1 số bệnh nhân lại là phương án tối ưu nhất, đặc biệt là trong trường hợp vấn đề của họ ngày càng tệ đi nếu không được chữa trị. [5]

Mục tiêu của chỉnh nha sớm là: [5] -Ngăn chặn các vấn đề khỏi tiếp diễn theo chiều hướng xấu -Loại bỏ nguyên nhân -Định hướng sự phát triển của xương mặt và xương hàm -Giữ khoảng đủ cho các răng vĩnh viễn sắp mọc.

Vì thời gian chỉnh nha nằm trong thời gian phát triển xương và răng của trẻ, một bệnh nhân nhi có thể cần đợt điều trị thứ 2 sau khi tất cả các răng vĩnh viễn đã mọc để di chuyển các răng này về vị trí lý tưởng nhất. [5]

Các điều trị chỉnh nha sớm có thể có nhiều dạng. Các bác sĩ chỉnh nha có thể sử dụng dụng cụ (thiết bị) cố định hoặc tháo lắp để thay đổi vị trí răng và hàm hoặc giữ răng tại vị trí mong muốn. [5]

Bác sĩ có thể chỉ định nhổ răng sữa để giúp các răng vĩnh viễn mọc tốt hơn. Việc nhổ răng này được căn thời gian để có thể tận dụng được sự tăng trưởng và phát triển của bệnh nhân trong chỉnh nha. [5]

Dù cho việc đạt được các mục tiêu điều trị như thế nào, về cơ bản vài vấn đề về khớp cắn có thể dễ dàng chữa trị hơn nếu được phát hiện và điều trị sớm. Việc chờ đợi cho đến khi tất cả các răng sữa đã mọc lên hoặc sự tăng trưởng của mặt gần kết thúc có thể khiến việc chữa trị cho 1 số vấn đề trở nên khó khăn hơn. [5] 7, NGƯỜI LỚN CÓ THỂ CHỈNH NHA ĐƯỢC KHÔNG?

Có. Bệnh nhân ở tất cả các lứa tuổi, già hay trẻ đều có thể hưởng lợi từ việc chỉnh nha. Tuổi tác không phải là 1 vấn đề khi chúng ta cần có 1 nụ cười đẹp phải không nào? [2]

Dù bạn 8 tuổi hay 80 tuổi thì nguyên lý của quá trình di chuyển răng vẫn y như nhau. Người lớn có mô xương đặc hơn trẻ em, nên thời gian chỉnh nha sẽ kéo dài hơn 1 chút, nhưng tuổi tác chắc chắn k phải là yếu tố ngăn chặn sự di chuyển của răng. [6]

Tuy nhiên, có thể có những ca khó ở người lớn vì nhiều lí do. Họ có thể có răng đã trám, thiếu răng, mòn răng, răng có hình thể dị dạng hoặc các bệnh răng miệng khác. Các trường hợp này đều nằm trong chuyên môn và kinh nghiệm của các bác sĩ chỉnh nha. Đây cũng là 1 lí do cho thấy tầm quan trọng của việc chỉnh nha bởi 1 bác sĩ được đào tạo bài bản về chuyên ngành này. [6] 8, NẾU KHỚP CẮN SAI NHƯNG KHÔNG CHỈNH NHA THÌ SAO?

Nếu khớp cắn sai không được điều trị, sẽ có nhiều vấn đề ngày càng bộc lộ:[3] - Phổ biến nhất là mòn răng sớm và mẻ răng


- Vấn đề về khớp thái dương hàm (VD: bệnh loạn năng khớp thái dương hàm) - Tăng cao nguy cơ sâu răng và viêm lợi → khó khăn trong ăn nhai và nói.

9, CHỈNH NHA CÓ CẦN NHỔ RĂNG KHÔNG?

Nếu cần khoảng trống để sắp đều răng hoặc điều chỉnh khớp cắn, bạn có thể cần nhổ răng. Trong 1 số trường hợp nhất định, kỹ thuật cắt kẽ răng (thu gọn chiều ngang thân răng) có thể được áp dụng. Vì vậy, việc đánh giá kỹ lưỡng và lên kế hoạch là luôn luôn cần thiết. [7]

10, CÓ NHỮNG LOẠI HÌNH CHỈNH NHA NÀO?

Hiện nay có rất nhiều loại hình chỉnh nha: [4] - CN bằng hàm trainer


- CN bằng mắc cài kim loại truyền thống


- CN bằng mắc cài pha lê


- CN bằng mắc cài kim loại tự buộc 

- CN bằng mắc cài mặt lưỡi


- CN bằng chỉnh nha bằng máng trong suốt


Hãy trao đổi với bác sĩ chỉnh nha về ưu nhược điểm của từng loại để có lựa chọn phù hợp nhất với răng của bạn.

11, NGUY CƠ CÓ THỂ GẶP PHẢI KHI CHỈNH NHA LÀ GÌ? PHÒNG NGỪA NHƯ THẾ NÀO?  Các nguy cơ có thể gặp khi chỉnh nha bao gồm: [11], [12] Vấn đề vệ sinh răng miệng: mắc cài và dây cung là cho việc vệ sinh răng miệng trở nên khó khăn hơn nên làm tăng nguy cơ sâu răng và viêm lợi. Tuy nhiên vấn đề này hoàn toàn tránh được bằng cách đánh răng kỹ 2 lần/ngày mỗi lần ít nhất 3 phút, có sử dụng thuốc đánh răng chứa fluor trong suốt thời gian niềng răng. Tái phát: sau chỉnh nha, răng có thể lại di chuyển. Đây là lí do chính bác sĩ yêu cầu bạn đeo hàm duy trì sau khi tháo niềng răng.  Tổn thương mô mềm: CN có sử dụng mắc cài có thể gây xước lợi và má. Bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn sử dụng sáp nha khoa trong trường hợp này.

12, CHỈNH NHA KÉO DÀI TRONG BAO LÂU?

Các trường hợp sắp đều răng đơn giản có thể kéo dài dưới 12 tháng, tuy nhiên các vấn đề khó khăn hơn cần nhiều thời gian hơn. Việc điều trị kéo dài trung bình 22 tháng và trong 1 vài trường hợp tới 30 tháng. Trong khoảng thời gian đó, các buổi hẹn với nha sĩ diễn ra mỗi 6 – 8 tuần. Việc đầu tư thời gian này là khá nhỏ so với kết qua thu được là nâng cao sức khỏe răng miệng; chức năng nhai, cắn tốt hơn; khả năng giữ gìn vệ sinh răng miệng cao hơn; mức độ tự tin cao hơn. [6], [7], [8] 13, CHỈNH NHA CÓ ĐAU KHÔNG? Gắn mắc cài lên răng sẽ không làm đau bạn. Nhưng thông thường bạn có thể hơi nhức răng trong vòng 3-5 ngày sau khi mỗi lần bác sĩ điều chỉnh các dụng cụ niềng răng. [8] 14, HÀM DUY TRÌ LÀ GÌ? MÌNH CẦN ĐEO TRONG BAO LÂU? Tất cả bệnh nhân đều cần đeo hàm duy trì sau khi niềng răng. Đó có thể ở dạng tháo lắp hoặc gắn cố định vào mặt trong của răng. Phải đeo hàm duy trì để giữ răng ngay khi tháo mắc cài để ngăn răng di chuyển lại vị trí cũ. Khoảng thời gian bạn được yêu cầu đeo hàm duy trì thay đổi dựa vào tình trạng răng của bạn trước khi chỉnh nha. Quy định chung yêu cầu ít nhất 12 tháng. Sự thay đổi vị trí của răng có thể tiếp diễn suốt cuộc đời và là 1 phần của quá trình lão hóa sinh lý. Vì thế, cách duy nhất để có hàm răng đều vĩnh viễn là đeo hàm duy trì bán thời gian suốt đời. [9]


Hình Máng duy trì

Hàm duy trì cố định


Hàm duy trì tháo lắp


Biên soạn: Nguyễn Phương Linh -SV ĐHY Hà Nội

Chỉnh sửa: DS. Phạm Trần Đan Thi

Infographic: Mai Thị Duyên -  Anh ngữ Popodoo Lai Châu Tài liệu tham khảo: 1. Dental Health Service Victoria, Australia, February 2018, Orthodontic treatment, https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/orthodontic-treatment (accessed February 19, 2019) 2. American Association of Orthodontists (AAO), October 1, 2017, 7 myths about orthodontic treatment, https://www.aaoinfo.org/blog/7-myths-about-orthodontic-treatment/ (accessed February 19, 2019) 3. American Association of Orthodontists (AAO), February 21, 2018, If my front teeth are straight, why should I be concerned about how my teeth fit together?, https://www.aaoinfo.org/blog/if-my-front-teeth-are-straight-why-should-i-be-concerned-about-how-my-teeth-fit-together// (accessed February 19, 2019) 4. American Association of Orthodontists (AAO), Why you should get orthodontic treatment, https://www.aaoinfo.org/_/why-you-should-get-orthodontic-treatment/#whenOrtho  (accessed February 19, 2019) 5. American Association of Orthodontists (AAO), November 10, 2017, Is there a benefit to early treatment?, https://www.aaoinfo.org/blog/is-there-a-benefit-to-early-treatment/ /  (accessed February 19, 2019) 6. American Association of Orthodontists (AAO), November 3, 2017, Am I too old for orthodontic treatment?, https://www.aaoinfo.org/blog/am-i-too-old-for-orthodontic-treatment/ (accessed February 19, 2019) 7. British Orthodontic Society (BOS), April 2016, Patient information leaflet: Adult Orthodontics, https://view.publitas.com/british-orthodontic-society/adult-april-2016/page/2 (accessed February 20, 2019) 8. British Orthodontic Society (BOS), September 2017, Patient information leaflet: Orthodontic treatment, https://view.publitas.com/british-orthodontic-society/orthotreatmentseptember2017/page/2 (accessed February 20, 2019) 9. British Orthodontic Society (BOS), May 2018, Patient information leaflet: Retainers, https://view.publitas.com/british-orthodontic-society/retainermay2018/page/2 (accessed February 20, 2019)10. American Association of Orthodontists (AAO), November 10, 2017, Is there a benefit to early treatment?, https://www.aaoinfo.org/blog/is-there-a-benefit-to-early-treatment// (accessed February 19, 2019)

11. Dental Health Service Victoria, Australia, February 2018, Orthodontic treatment, https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/orthodontic-treatment (accessed February 19, 2019) 

12. British Orthodontic Society (BOS), April 2016, Patient information leaflet: Adult Orthodontics, https://view.publitas.com/british-orthodontic-society/adult-april-2016/page/2 (accessed February 20, 2019)

Vietnam Social Health Revolution

Why We are doing Healthcare book?

VSHR created this  Healthcare book project to provide the right health education to Vietnamese people so they can take care of themselves, their family and also other people into the community

 

Read More

 

Join My Mailing List
  • Facebook Social Icon
  • LinkedIn Social Icon

All Copyright @ is resolved by Vietnam Social Health Revolution